Nhà báo ở đâu giữa bão AI, tinh gọn và sáp nhập?

Phan Chung

12/12/2025 11:05

Cuộc trò chuyện giữa chuyên gia truyền thông Nguyễn Đình Thành và nhà báo Hoàng Tư Giang mở ra góc nhìn sâu về bức tranh báo chí Việt Nam trong bối cảnh tinh gọn, sáp nhập, cũng như sự tác động của Ai lên đội ngũ phóng viên, biên tập viên hiện nay.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Anh bắt đầu nghề báo từ bao giờ và như thế nào?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Tôi bắt đầu làm báo từ năm 1997 tại Trung tâm thông tin thương mại thuộc Bộ Thương mại (cũ). Hồi đó, nhiều tờ báo tập trung ở đây vì nước ta bắt đầu quá trình hội nhập quốc tế. Sau đó, tôi chính thức vào làm ở Vietnam Investment Review - một tờ báo tiếng Anh. Đây là "lò" đào tạo ra nhiều nhà báo nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực như anh Lê Quốc Vinh, anh Phạm Hùng Sơn, anh Lê Trọng Minh, anh Nguyễn Hồng Sâm (Giám đốc Cổng thông tin điện tử Chính phủ). Sau này, tôi làm ở tờ VietNam Economic Times (Thời báo Kinh tế Việt Nam) rồi Sài Gòn Tiếp Thị, Thời báo Kinh Tế Sài Gòn. Bây giờ tôi làm ở VietNamNet, chủ yếu là trang Tuần Việt Nam.

Chuyên gia truyền thông Nguyễn Đình Thành và nhà báo Hoàng Tư Giang chia sẻ tại "Talkshow Góc Nhìn Mới". Ảnh: Huy Tạ

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Khái niệm nhà báo hiện nay và ngày xưa hẳn đã có nhiều thay đổi, thưa anh?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Cách làm báo của tôi cách đây 20 năm sẽ như thế này: viết bằng bút - đánh máy - gõ trên máy tính - ghi thông tin vào đĩa mềm, sau đó, phải tìm mọi cách để gửi về ban biên tập. Bây giờ thì hoàn toàn khác. Chúng ta không còn thời gian để làm toàn bộ việc đó.

Thực tế, môi trường làm báo đang biến đổi theo cách không thể tưởng tượng nổi. Tất cả những ai có tài khoản mạng xã hội (MXH) đều có thể trở thành nhà báo. Họ đưa tin nhanh nhất, nhiều khi là cập nhật theo thời gian thực.

Tôi cho rằng, báo chí Việt Nam cần phải nâng cấp lại mình. Chúng ta có quy hoạch báo chí, một số tờ báo phải sáp nhập. Ngoài câu chuyện cạnh tranh với MXH, với những xu thế của tiến bộ khoa học công nghệ, báo chí Việt Nam còn thu hẹp cùng quá trình tinh giản, sắp xếp lại giang sơn. Nhà báo, phóng viên đều gặp những sức ép rất lớn.

Nhà báo Hoàng Tư Giang chia sẻ về những khó khăn và cơ hội của các nhà báo Việt Nam trong thời kỳ sáp nhập, ảnh hưởng của AI. Ảnh: Huy Tạ

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Nhà báo có sợ thất nghiệp hay không và nếu có, làm sao để thoát khỏi nỗi sợ này?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Nỗi sợ thất nghiệp đang bao trùm lên tất cả các lĩnh vực chứ không chỉ riêng báo chí. Nhà báo cũng không thể nằm ngoài trào lưu đó nhưng tôi nghĩ rằng, báo chí Việt Nam có đất sống bởi vì chúng ta tạo ra sự khác biệt. Các kênh có thể đưa lên rất nhiều tin tức, thuê KOL bán hàng online nhưng họ không có năng lực xác minh thông tin, tạo ra những bài viết có thẩm quyền, có trách nhiệm.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Báo chí có thể tạo được tính chính đáng mà các kênh truyền thông khác không làm được?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Tính chính đáng, tính chính thống và tính xác thực. Rất ít người được đào tạo tốt để viết ra những bài báo có hàm lượng chất xám cao; khai thác nguồn thông tin chất lượng từ người có trách nhiệm, có thẩm quyền. Việc gặp gỡ giới chuyên gia, giới hoạch định chính sách, thậm chí là các doanh nhân... để tạo ra những bài báo chất lượng cũng không có quá nhiều KOL, KOC hiện nay làm được.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Đâu là thay đổi lớn nhất của nghề báo trong 10 năm vừa qua, thưa anh?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Câu chuyện liên quan đến đưa tin đã thay đổi hoàn toàn. Ngày xưa, tin tức thường tập trung ở các tòa soạn còn bây giờ mỗi người đều có thể trở thành một tòa soạn. Hiện tượng này cho thấy rõ sự thay đổi về quyền lực thông tin mà còn ở câu chuyện nhà báo phải thích nghi, thay đổi.

Tôi nghĩ nhà báo phải thực sự yêu nghề. Nếu không yêu nghề, sẽ có rất ít người có thể làm báo hiện nay. Bởi vì, báo chí ở thời điểm hiện tại có nhiều sức ép. Vấn đề lương, thưởng cũng rất quan trọng. Ngày xưa, nhuận bút một bài báo (như tờ Lao Động chẳng hạn) có thể sống được trong khoảng một tuần. Bây giờ, mức nhuận bút như vậy rất khó sống, hoặc sống rất chật vật. Những người chọn đi làm truyền thông cho các tập đoàn, công ty, các doanh nghiệp tương tự như nghề báo thường có thu nhập cao hơn.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Nhà báo dùng AI bao nhiêu là đủ, dùng như nào mà vẫn giữ được cái chất của mình và giữ được tính chính danh - tức là cái tính người trong đó?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: AI không thể nào thay đổi được con người ở cảm xúc, ở cách xác minh thông tin và trách nhiệm của một nhà báo. Tôi đã sử dụng AI cho rất nhiều bài báo của mình và thấy rằng nó cũng giúp tôi khá nhiều ở những việc lặp lại như lên cấu trúc bài báo. AI có thể làm rất tốt các việc khác như xây dựng nội dung, kịch bản nhưng bài viết đó phải là của tôi. Tức là, người ta biết đó là bài viết của Hoàng Tư Giang.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Bây giờ AI có thể viết trong vòng vài giây, tất nhiên là nó sử dụng toàn bộ dữ liệu của mình?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: AI chỉ là công cụ giúp cho mình xử lý thông tin nhanh nhất, hiệu quả nhất mà thôi. Nhưng bài viết và văn phong phải là của mình.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Trách nhiệm cũng là của mình?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Trách nhiệm đương nhiên là của mình. Nếu như không phải là trách nhiệm thì làm sao Tổng biên tập, rồi hội đồng biên tập của tờ báo đăng được? Thực tế thì tất cả các thông tin nền đưa vào cho AI chạy phải xác thực, có nguồn chính thống. Tôi có một cái bí quyết là đào tạo AI thành chính tôi; đưa vào rất nhiều dữ liệu, khoảng 30 năm làm báo của mình và lưu rất nhiều bài viết nên AI hiểu tôi.

AI không thể nào thay đổi được cảm xúc của con người, tính xác minh thông tin và trách nhiệm của một nhà báo. Ảnh: Huy Tạ

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Điều gì xảy ra nếu AI bứt khỏi mình, có một Hoàng Tư Giang ảo trên mạng viết những bài với phong cách, tông giọng cùng tri thức 27 năm làm báo của anh?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Hiện tại, tôi chưa đáng lo ngại. Mọi người đều có thể dự cùng một cuộc họp báo, từ một tài liệu, từ các nguồn tài liệu chính thống nhưng tôi luôn có một góc nhìn, thấy điểm nhấn, có cảm nhận của riêng mình. Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả cho toàn bộ những bài báo của tôi.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Việt Nam đang trong kỷ nguyên vươn mình và sắp xếp lại giang sơn vì thế những người thuộc ngành báo chí truyền thông cũng phải vươn mình?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Trước hết, tôi biết nhiều người rất yêu nghề nhưng cuộc cải cách của đất nước hiện nay sẽ tạo ra cơ hội cho người này và lấy đi cơ hội của người khác. Tôi không tin rằng những thứ thuận lợi, suôn sẻ, những vùng an toàn của các phóng viên báo chí còn hiện hữu trong bối cảnh đất nước tăng trưởng 10%, quá nhiều những dự án lớn khởi công, quá nhiều những thay đổi về luật pháp, thể chế... Thêm vào đó, AI ngoài hỗ trợ cũng tạo cho nhà báo vô vàn thách thức.

- Chuyên gia Nguyễn Đình Thành: Ba lý do để ta vẫn yêu nghề báo?

Nhà báo Hoàng Tư Giang: Từ kinh nghiệm của tôi, làm báo vẫn phải có những nguyên tắc nghề nghiệp. Công bằng, cân bằng, khách quan là những giá trị nền tảng.

bài đầy đủ và video tại đây: https://gocnhinmoi.vn/nha-bao-o-dau-giua-bao-ai-tinh-gon-va-sap-nhap-1-76212