TẠI SAO NÓI MỘT ĐẰNG MÀ NGƯỜI TA HIỂU MỘT NẺO?
Chuyện này không có gì lạ, nhưng sẽ rất nguy hiểm nếu nó xảy ra trong truyền thông nội bộ.
Thứ nhất: vụ Grab khóa app vĩnh viễn của lái xe tự ý tung hình ảnh khách hàng lên mạng. Theo nội quy công ty thì đây là vi phạm và cần được xử lý. Tuy hành động đúng nhưng trong mắt công chúng, đây là một hành động bất công, phi nhân văn. Trên thực tế có nhiều chuyện như vậy. Người nói một đằng nhưng người nghe lại hiểu một kiểu.
Thứ hai: năm 1981, Friedemann Schulz von Thun đưa ra thuyết “4 cái tai”. Mỗi câu nói luôn chứa 4 thông điệp cùng lúc và người nghe có thể hiểu theo 4 cách khác nhau.
Tai sự việc (Fact): Người ta đang nói cái gì?
Tai cảm xúc/tự bộc lộ (Self): Người nói đang cảm thấy gì?
Tai quan hệ (Relationship): Người đó đang đánh giá mình như thế nào?
Tai hành động (Appeal): Người đó muốn mình làm gì?
Với người làm truyền thông nội bộ, thông điệp không chỉ là “nói gì”, mà là “người khác sẽ nghe theo tai nào”? Nếu bị hiểu lầm, nhân viên rất dễ nghe bằng “tai quan hệ” và hiểu thành bị phê bình, dù lãnh đạo chỉ đang nói về vấn đề công việc.
Ví dụ như sếp nói: “Sắp tới chúng ta sẽ tiến hành chuyển đổi số.”
Ý của sếp là:
Fact (Sự việc): Công ty sắp ứng dụng công nghệ và thay đổi cách làm việc
Self (Ngầm nói): Chúng ta đang chịu áp lực phải thay đổi để cạnh tranh
Relationship (Quan hệ) Tôi đang đặt ra yêu cầu đối với các bạn
Appeal (Muốn nói): Mọi người cần thích nghi: học kỹ năng mới, làm việc theo cách mới
Thế nhưng nhân viên có thể hiểu rằng mình sắp mất việc. Có thể cho rằng công việc hiện tại của mình không còn giá trị. Từ nhận thức này họ sẽ không cố gắng hoặc thoái thác sự thay đổi. Nghiên cứu của Thành năm 2025 với 3000 nhân viên cho thấy một trong các rào cản chính cho chuyển đổi số chính là tâm lý ngại bị thay thế.
Thế nên thông tin truyền đi phải đầy đủ là:
“Sắp tới công ty sẽ triển khai chuyển đổi số.
Đây là bước cần thiết để chúng ta cạnh tranh tốt hơn.
Điều này không nhằm thay thế con người, mà giúp mọi người làm việc hiệu quả hơn.
Công ty sẽ đào tạo để anh chị thích nghi với cách làm việc mới.
Người làm truyền thông nội bộ vì thế phải là “phiên dịch” của sếp. Một đối tượng cần đặc biệt chú ý trong TTNB đó chính là Cán bộ cấp Trung. Họ chính là KOL nội bộ. Họ là người chọn ngôn từ, cách nói, thời điểm để người nghe hiểu đúng ý của lãnh đạo.
Tuy nhiên một câu hỏi vẫn còn đó, tại sao nói một đằng mà người nghe cứ hiểu theo một cách khác?
